چگونه از گلخانه‌ای که همین حالا دارید، عملکرد بیشتری بگیرید؟ (بخش اول)

بسیاری از بهره‌ برداران تصور می‌کنند برای افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف انرژی یا بهبود شرایط کشت، الزاماً باید گلخانه موجود را تخریب و یک سازه جدید احداث کنند. اما در بسیاری از پروژه‌ها، مسئله نه قدیمی بودن سازه، بلکه عدم هماهنگی میان اجزای مختلف سیستم گلخانه است.

از نگاه ما در همتا سازه زیستا، یک گلخانه را نباید مجموعه‌ای از تجهیزات مستقل در نظر گرفت. سازه، پوشش، تهویه، گرمایش، سرمایش، رطوبت، آبیاری، کنترل اقلیم و حتی نحوه بهره‌برداری، همگی اجزای یک سیستم واحد هستند و عملکرد هر بخش بر عملکرد سایر بخش‌ها تأثیر می‌گذارد.

به همین دلیل، پیش از تصمیم‌گیری برای بازسازی یا احداث یک گلخانه جدید، باید یک سؤال اساسی مطرح کرد:

آیا می‌توان از زیرساخت موجود، عملکرد بیشتری گرفت؟

در بسیاری از موارد، پاسخ مثبت است.

عملکرد گلخانه فقط به سازه وابسته نیست

یک گلخانه ممکن است از نظر سازه‌ای کاملاً قابل استفاده باشد، اما در عمل نتواند شرایط مطلوب برای تولید را فراهم کند.

برای مثال، ممکن است ظرفیت سیستم گرمایش با نیاز واقعی سازه متناسب نباشد، دریچه‌های سقفی نتوانند تهویه مؤثر ایجاد کنند، پوشش گلخانه انتقال حرارت نامطلوبی داشته باشد یا سیستم مه‌پاش بدون هماهنگی با تهویه کار کند. در چنین شرایطی، ارتقای یک تجهیز به‌تنهایی الزاماً مشکل را حل نمی‌کند.

اگر ظرفیت گرمایش افزایش پیدا کند اما پوسته گلخانه اتلاف حرارتی بالایی داشته باشد، بخشی از سرمایه‌گذاری جدید عملاً صرف جبران ضعف سازه خواهد شد.

اگر سیستم مه‌پاش نصب شود اما تهویه مناسب وجود نداشته باشد، افزایش رطوبت می‌تواند به جای بهبود شرایط، مشکلات جدیدی ایجاد کند.

و اگر تجهیزات سرمایشی بدون توجه به ظرفیت تهویه، سطح پوشش و شرایط اقلیمی انتخاب شوند، ممکن است مصرف انرژی افزایش پیدا کند بدون آنکه کنترل اقلیم به سطح مورد انتظار برسد.

بنابراین، مسئله اصلی انتخاب تجهیزات بیشتر نیست؛ مسئله، ایجاد هماهنگی میان تجهیزات و سازه است.

ابتدا باید بار حرارتی واقعی گلخانه را شناخت

یکی از مهم‌ترین نقاط شروع در ارزیابی یک گلخانه موجود، بررسی بار حرارتی واقعی آن است.

سیستم گرمایش باید بتواند در سردترین و بحرانی‌ترین شرایط، دمای موردنیاز محصول را حفظ کند؛ اما این به معنای انتخاب بزرگ‌ترین سیستم ممکن نیست.

سیستم بیش‌ازحد بزرگ ممکن است باعث روشن و خاموش شدن‌های مکرر، کاهش راندمان و افزایش هزینه‌های عملیاتی شود. از طرف دیگر، سیستم کوچک‌تر از نیاز واقعی نیز در شرایط اوج بار حرارتی نمی‌تواند دمای هدف را تأمین کند.بنابراین ظرفیت سیستم HVAC باید بر اساس مجموعه‌ای از عوامل سازه ای ، اقلیمی و … تعیین شود.

به بیان ساده، سیستم گرمایش باید برای گلخانه واقعی طراحی شود، نه صرفاً بر اساس متراژ آن.

اما شناخت بار حرارتی تنها نقطه شروع است. برای افزایش عملکرد گلخانه موجود، باید سایر اجزای سیستم، از تهویه و پوشش تا سرمایش، آبیاری و کنترل اقلیم، نیز به‌صورت یکپارچه ارزیابی شوند.

در بخش دوم، به سراغ سایر عوامل مؤثر بر عملکرد گلخانه می‌رویم و بررسی می‌کنیم که چگونه اصلاح هدفمند تجهیزات و هماهنگ‌سازی اجزای سیستم می‌تواند بدون نیاز به احداث گلخانه‌ای جدید، بهره‌وری را بهبود دهد.

بخش دوم : مطالعه                                 بخش سوم : مطالعه